Dyskusja naukowa - Język morwański

[Michał O'Rhada]

Od pewnego czasu noszę się z zamiarem rozbudowania i uporządkowania nieco niespójnej i nie zawsze czytelnej wiedzy na temat języka morwańskiego. Póki co, jedynym  źródłem wiedzy na jego temat jest Podstawowy kurs języka morwańskiego mojego autorstwa, który jednak jest nieco przestarzały, niekompletny i przede wszystkim - mało rzeczowy. A istnieje potrzeba rozwoju tego języka - chociażby przykładem jest p. Ciarran van Scharfschuetze, który postanowił podjąć się studiów na kierunku filologii morwańskiej.

Stąd mój wniosek, o rozwinięcie dyskusji nad językiem. Nie chcę, aby był on wyłącznie moją kreacją, chcę, aby nasz wspólny język tworzyli wszyscy obywatele - co już ma miejsce, biorąc pod uwagę chociażby codzienne stosowanie dialektu morskiego przez p. O'Callaghana, przez użycie lokalnej formy powitania. Aby ułatwić początek dyskusji, umieszczę tu moje wypowiedzi z dyskusji w wątku "powitania", gdzie zamieściłem nieco danych nt. języka morwańskiego zebrane na potrzeby rozmowy z JKM Einarem I Bjørnem.

W języku polskim Morvan wymawia się [morwan] ;-) Jeżeli chodzi o wymowę nazwy gaelickiej, to gdyby korzystać z zasad realnego języka irlandzkiego-gaelickiego, należałoby to czytać jako [morłan]. Jeżeli chodzi o język morwański - wszystko zależy od rejonu, ze względu na cztery dominujące dialekty. W dialekcie mór ("wielkim"), który jest dominujący na północy kraju (i zwyczaj używany jako oficjalny), wymowa to [morban], identycznie w dialekcie beag ("małym") z południowego wschodu, w dialekcie híleant ("górskim") wymowa jest zbliżona do irlandzkiej ([morbłan]), a w dialekcie farraigh ("morskim"), używanym w Cósta Óir, mamy charakterystyczną pełną wymowę litery h - [morbhan].

Poza nazwą państwa, regionalizmy można też łatwo zauważyć na podstawie powszechnie używnego słowa "witaj" - "failte". W dialekcie mór - [fajte], w dialekcie beag [fojte], w dialekcie hileant [folcze], a w dialekcie farraigh - [fojthe]. W tym ostatnim h występuje też w regionalnej formie zapisu (failthe).

Język morwański posiada własną, całkowicie autorską gramatykę, która jest łatwiejsza do opanowania niż ta gaelicka. To właśnie miałem na myśli, pisząc tą informację. O ile sam "słownik" jest gaelicki, (z pewnymi zmianami), o tyle gramatyka nie ma nic wspólnego z językiem irlandzkim i dla Irlandczyka ten język, choć złożony ze znanych bądź znajomych słów, byłby bełkotem ;-). Co do wymowy - nie mamy nawet ustalonych zasad, bo język jest w trakcie rozwoju - tak samo gramatyka jest opisana tylko na podstawowym poziomie.

Mimo zmiany gramatyki, język morwański ma typowy dla języków gaelickich szyk morfemów i wyrazów - typu VSO, czyli Orzeczenie - Podmiot - Dopełnienie (tj. Zjadłem Ja Jabłko, w odróżnieniu np. od polskiego SVO - Ja zjadłem jabłko). Co ciekawe, nie sposób odkryć, czy jest to układ zachowany z orginalnego języka gaelickiego, czy też zaczerpnięty (jak reszta gramatyki) z języka acjańskiego (co jest możliwe, gdyż języki prasemickie, z których prawdopodobnie wywodził się acjański, również miały układ VSO, ma go do tej pory m.in. arabski).

W tej dyskusji mile widziane będą wypowiedzi zarówno dotyczące języka morwańskiego, jak i innych języków wirtualnych, czy językoznawstwa jako takiego. Wszystkie te elementy byłyby przydatne przy tworzeniu nowych materiałów dydaktycznych, służących uatrakcyjnieniu i rozbudowaniu studiów filologicznych w naszym Instytucie, a przede wszystkim rozszerzeniu generalnego zasobu wiedzy - co jest głównym celem Towarzystwa.

[Melanie O'Rhada]

Failthe!


Daaawno temu deklarowałam pomoc w kwestii języka, tj przy przygotowywaniu materiałów. Mogłabym do tego wrócić i stworzyć odcinkowy kurs podstaw języka. Problemem Podstawowego kursu autorstwa Lorda jest wrzucenie masy informacji w jedno miejsce, co może zniechęcić uczących się. Akurat język jest jedną z naszych atrakcji, bo właściwie każda nowa osoba która przybyła do Morvanu wspomina o nim i wyraża chęć uczenia się (a z braku materiałów zdarzało się nam odsyłać na inne studia). Poza tym, mało jest przykładów użycia języka. Jeśli Lord, po sesji oczywiście, a nie zamiast (), zdecyduje się mi pomóc, to chętnie wezmę się do pisania kolejnych lekcji.

Dla uatrakcyjnienia kursu, mogę użyczyć głosu do nagrania wymowy słownictwa. Co będzie od nas wymagać opracowania pewnych zasad, możemy się właściwie oprzeć na irlandzkim, a więc przyjąć beag za oficjalną wersję języka.

Co do budowy gramatycznej - postuluję wykorzystanie podstaw gramatyki Mojego Ulubionego Języka Podstawy są szalenie proste, łatwe do zapamiętania, a jednocześnie nie słowiańskie Np w czasie przeszłym nie trzeba używać zaimków osobowych, bo po końcówkach wiadomo kto to mówi A czas teraźniejszy to 4 imiesłowy (żeński i męski w wersji pojedynczej i mnogiej). A przynajmniej dla mnie zabawne byłoby dodanie paru z tych zasad do morwańskiego i pewnie chętniej bym się uczyła

[Michał O'Rhada]

Cóż, stworzenie spójnego podręcznika, czy też kursu do języka morwańskiego jest sprawą kluczową dla jego rozwoju i popularyzacji. Już dostrzegłem wiele dziur i braku zasad w niektórych działach w obecnym kursie. Stąd właśnie ta dyskusja, gdzie chciałbym, aby wszyscy zainteresowani językiem i mający na jego temat chociażby podstawowe informacje mogli zaproponować swoje pomysły - które, po ich przemyśleniu, następnie zebrane zostałyby w jednej pracy. Można je tu uieszczać czy to w formie samych zasad, czy całych, rozbudowanych fragmentów je opisujących, a już najlepiej - w formie referatów. Osobiście myślę o jakiejś historii języka morwańskiego.

Odnosząc się do słów Jej Lordowskiej Mości - fonologia (wymowa) języka jest w chwili obecnej kwestią pomniejszą (w stosunku do braku niektórych istotnych form gramatycznych, jak liczebników czy zaimków dzierżawczych) - choć stopniowo można by uzupełniać np. słowniczek o wymowę. Warto pamiętać o kwestii dialektów - to dialekt mór jest obecnie oficjalny i powszechnie stosowany, ale nie chcę "odrzucać" żadnego i słowniczek mógłby działać w formie tabelki, gdzie wymieniono by wersje ze wszystkich dialektów (w założeniu mają one raczej nie różnić się gramatycznie). To jednak kwestia przyjętej formy.

Generalnie ujmując - forma tej pracy nt. języka jest kwestią poboczną. Moim zdaniem potrzebny jest zarówno jeden podręcznik, w którym znajdzie się obok siebie wszystko co jest potrzebne do pisania w języku morwańskim, a z drugiej strony - jakiś kurs podzielony na kilka części, który mógłby być wstępem dla nowych mieszkańców, czy studentów filologii morwańskiej.

[Melanie O'Rhada]

Failthe!


Nie potrafię się zgodzić na zaniedbanie fonologii języka. Język powinien być rozwijany wielostronnie, a brak odpowiedników dźwiękowych skutecznie utrudnia popularyzację języka. Podstawowym błędem, który uczący popełniają podczas nauki nowego języka jest uczenie się "jak się pisze" zamiast wiązania wersji dźwiękowej z graficzną. Jeśli zamierzamy doprowadzić do popularyzacji języka, powinniśmy uniknąć niejakiego "zachęcania" do popełnienia powyższego błędu. Ponieważ Lord stworzył parę wersji dźwiękowych tekstów w języku morwańskim (nawet na własny użytek), może się z nami podzielić swoimi doświadczeniami i ewentualnymi wytycznymi, które przyjmował podczas ich tworzenia.

Kolejnym elementem popularyzacji języka jest "wybór" dialektu oficjalnego. Sama, jeśli już wymawiam słowa z morwańskiego, korzystam z beag. Jeżeli mielibyśmy za oficjalny uznać mór - wymagałby on opracowania jasnych i klarownych zasad właściwie od podstaw. Z beag sprawa jest o tyle prostsza, że możemy się oprzeć o gaelicki i przystosować czy też uprościć już istniejące zasady. Ta opcja jest tylko pozornie łatwiejsza, ponieważ opierając się na funkcjonujących już zasadach musimy wypracować skuteczny kompromis językowy, aby nauka nie była zbyt trudnym wyzwaniem.

Mogę jutro zaproponować przykładowy układ lekcji kursyjnej. Ewentualnie spróbowałabym się podjąć stworzenia przykładowej lekcji pierwszej, żeby pokazać jaki system serwowania informacji językowej byłby, moim zdaniem, najprzyjaźniejszy. O ile oczywiście jest potrzeba pokazania tego w tej chwili.

[Michał O'Rhada]

Nie chodzi o zaniedbywanie  - po prostu dotychczas nie miałem kiedy sformułować jakichś zasad wymowy i po prostu stosowałem ją tak, jak mi się wydawało, że powinna wyglądać. Nie mówię również, aby uczyć osoby pisania bez wymowy - po prostu stwierdziłem, że najpierw należy stworzyć podstawy tego, co ma być wymawiane, a potem dopiero konstruować zasady fonologiczne. Chodziło mi jedynie o kolejność opracowywania - a nie o kolejność przyszłej nauki.

Rozumiem, że Lady mówiąc o dialekcie beag miała na myśli dialekt hileant (to on oparty jest na języku irlandzkim)?. Czy zastosować go jako oficjalny - nie wiem, bo jest w moim mniemaniu na tyle skomplikowany, że uczenie go w warunkach mikronacyjnych byłoby trudne. Sformułowanie zasad wymowy dla dialektu mór powinno być łatwiejsze - a przecież nikt nie mówi, że mamy w nich w całości odejść od zasad obowiązujących w języku gaelickim, a jedynie przystosowania ich do zwyczajowych potrzeb osoby uzywającej języka.

Zwracam również uwagę, że Lady deklaruje użycie dialektu bean, myśli o hileant, a faktycznie używa farraigh (powitanie z "h"). Nie mówię tego, żeby coś wytknąć, ale żeby wskazać problem, jaki stanowi mała wiedza o dialektach, która nie jest nawet przekazana na stronach WRM, czy w kursie języka, gdzie nie ma o tym ani słowa. Uznaje w tym swoją winę - i temu też służy ta dyskusja, aby móc uzupełnić tego typu braki.

[Ciarran van Scharfschuetze]

Jeśli można. Uważam, że nie ma co kombinować z wyborem konkretnego dialektu. Moim zdaniem należałoby opracować własne zasady gramatyczne byc może łączące elementy różnych dialektów albo opierające się na jednym wybranym. Z tego, co widzę, udostępnione materiały są nieco niewystarczające, co zresztą zauważył Pan O'Rhada czytając mój egzamin
Uważam, że podstawą jest opracowanie gramatyki. Słówka i ich wymowa są już wtedy sprawą wtórną. Przy pisaniu egzaminu miałem na przykład problem taki, że w lekcji opisano szyk zdania w taki sposób: "op.czasowy-czasownik-osoba-dalsza część zdania ". Określenie "dalsza część zdania" jest bardzo niejasna. Nie umiałem dobrze stworzyć zdania złożonego. Pan egzaminator uznał, ze dobrze sobie poradziłem, ale jednak problem miał miejsce. Jeśli tylko będę mógł jakoś pomóc, to jestem do dyspozycji. Myślę, że dużo pomogę próbując zdawać egzaminy

[Melanie O'Rhada]

Failthe!

Jeśli można. Uważam, że nie ma co kombinować z wyborem konkretnego dialektu. Moim zdaniem należałoby opracować własne zasady gramatyczne byc może łączące elementy różnych dialektów albo opierające się na jednym wybranym. Z tego, co widzę, udostępnione materiały są nieco niewystarczające, co zresztą zauważył Pan O'Rhada czytając mój egzamin

Akurat jeśli chodzi o wybór dialektu - jest to taki mały abstrakt Możemy wybrać jeden z dialektów i do niego podczepić obecnie obowiązujące zasady. I na tym w sumie ma polegać ten wybór. A reszta dialektów może być zadaniem dla najbardziej fanatycznych badaczy. Przecież to dialekt, a nie kompletnie inny język z innej gałęzi językowej

Uwaga o szyku zdania - słuszna. Chociaż ciężko opisać kompletną składnię, kiedy sporo informacji i zasad jest mocno intuicyjna, albo wymaga znajomości dodatkowych zasad. Ale zobaczymy co się da z tym zrobić.

[Ciarran van Scharfschuetze]

Go raibh maith agat, Melanie.